MICROSOFT YENİ KUANTUM ÇİPİNİ TANITTI

Kuantum bilgisayarlarının temelini oluşturan ve günümüz makinelerinin çözemediği karmaşık soruları yanıtlama potansiyeli taşıyan kuantum bitleri (kübit), hassas ve istikrarsız yapılarıyla biliniyor. Microsoft, "Majorana 2" adını verdiği yeni çipindeki kübitlerin, bir önceki versiyon olan Majorana 1'deki gibi milisaniyeler yerine ortalama 20 saniye boyunca hayatta kalabildiğini bildirdi.

Teknoloji devi, bu performans artışını her gün şarj edilmesi gereken bir telefon ile birkaç yılda bir şarj ihtiyacı duyan bir cihaz arasındaki farka benzeterek, yeni çipin bin kat daha güvenilir olduğunu vurguladı. Microsoft Kuantum Kurumsal Başkan Yardımcısı Zulfi Alam, 2029 yılında ticari olarak uygulanabilir bir kuantum makinesine sahip olmayı hedeflediklerini belirtti. Ancak Alam, böyle bir cihazın milyonlarca kübit gerektireceğini, mevcut çipte ise yalnızca 12 kübit bulunduğunu ve bu nedenle daha büyük ölçekli ilerlemelere ihtiyaç duyulduğunu ekledi. Şirket, ticari gizliliği gerekçe göstererek keşfettiği tüm detayları kamuoyuyla paylaşmadığı için iddiaların bağımsız olarak değerlendirilmesi şu an için zor görünüyor.

FİZİKTE "İNANÇ" TARTIŞMASI VE BİLİMSEL İTİRAZLAR
Microsoft, kuantum bilgisayarlarına yönelik topolojik olarak bilinen yaklaşımını 20 yıldır sürdürüyor. Şirketin bu stratejisi, ilk kez 1930'larda İtalyan fizikçi Ettore Majorana tarafından tahmin edilen ve o zamana kadar sadece teoride var olan yarı parçacığın özelliklerinden yararlanmaya dayanıyor. Bunun için sıvı, katı veya gaz gibi bilinen üç halden farklı, yeni bir maddenin halinin kullanılması gerekti.

Surrey Üniversitesinden fizik profesörü Paul Stevenson, araştırmanın iddiaları karşılaması durumunda teknoloji devinin zaman çizelgesinin makul göründüğünü belirtti. Stevenson, Microsoft'un bu girişimde başarılı olması halinde, kuantum yarışında ciddi bir aktöre dönüşeceğini ifade etti. Ancak şirketin bu odak noktası geçmişte tartışmalara da yol açtı. Microsoft, 2018 yılında Nature dergisinde yayımlanan ve Majorana'ya dair kanıtlar bulduğunu iddia ettiği bir makaleyi geri çekmek zorunda kalmıştı. Çalışmalarına devam eden şirket, ilk Majorana çipini 2025 yılında piyasaya sürdü ancak ikna olmayan uzmanların şüpheleriyle karşılaştı. St Andrews Üniversitesinden fizikçi Henry Legg, o dönem yaptığı açıklamada, Microsoft'un kuantum araştırmalarının bilimden uzaklaştığını ve "inanç" alanına girdiğini savunmuştu.

Bugün ise Microsoft Kuantum ve Keşif Yönetici Başkan Yardımcısı Jason Zander, çalışmalarının arkasında yüzde yüz durduklarını bildirdi. Microsoft, ABD savunma araştırma ajansı DARPA tarafından yürütülen ve şirketin kuantum bilgisayar konseptini doğrulamayı amaçlayan kuantum geliştirme programının son aşamasında yer alıyor. Değerlendirme için tüm veri ve çalışmalarını DARPA ile paylaştığını duyuran şirketin yeni makalesi henüz akran denetiminden geçmediği için, bilim insanları daha fazla bilgi talep etmeye devam ediyor.

MALZEME DEĞİŞİKLİĞİ PERFORMANSI ARTIRDI
İkinci nesil Majorana çipi, ilkiyle aynı ilkelere dayanıyor ancak bilim insanlarının süper iletken olarak alüminyum yerine kurşun kullanması nedeniyle daha etkili sonuçlar veriyor. Ekip, çalışmalarını geliştirmek ve hızlandırmak için yapay zeka kullansa da Zander, malzeme değiştirme fikrinin insan bilim insanlarından çıktığını vurguladı.

Microsoft'un hedeflediği zaman çizelgesi, kuantum bilgisayarlarının mikroplastiklerin temizlenmesi veya gıda üretimi için daha iyi gübreler geliştirilmesi gibi normal şartlarda çözülmesi onlarca yıl sürebilecek sorunları üstlenme olasılığını doğuruyor. Zander, kübitle ilgili kalıcı kimyasalların veya mikroplastiklerin temizlenmesi gibi konuların geleneksel yöntemlerle 15 ila 30 yıl süreceğini, bu zaman döngüsünü yapay zeka destekli insan emeğiyle olabildiğince sıkıştırmak istediklerini ifade etti.

Ancak bu sürecin önündeki en temel engel, kuantum bilişiminin doğasındaki zorluklar olarak kalmaya devam ediyor. Kübitler son derece kırılgan bir yapıda bulunuyor; sıcaklıktaki ufak değişiklikler veya küçük bir titreşim bile onları etkileyerek hatalara yol açabiliyor. Kuantum makineleri henüz gelişiminin çok başında yer alıyor ve birçok şirket ölçeklenebilir bir bilgisayar inşa etmek için yarışsa da henüz kimsenin bunu başardığı bilinmiyor. Google DeepMind'ın kurucu ortağı Sir Demis Hassabis de klasik bilgisayarların sınırının ne olduğunu henüz bilmediklerini belirterek, günümüz bilgisayarlarının henüz gözden çıkarılmaması gerektiğine işaret ediyor.