NOTRE DAME'IN ALTINDAN 2 BİN YILLIK TARİH ÇIKTI

Notre Dame Katedrali'nin 2024 yılının sonlarında yeniden ziyarete açılmasının ardından, Paris yönetiminin geniş kapsamlı kentsel yenileme projesi çerçevesinde katedral meydanında yürütülen arkeolojik kazılar büyük keşiflere sahne oluyor. Paris arkeoloji biriminin "yüzyılın kazısı" olarak nitelendirdiği çalışmalarda, sadece dört metrelik bir toprak tabakasında tam 2000 yıllık üst üste sıralanmış bir tarih gün yüzüne çıkarılıyor.

Meydanın yeşillendirilmesi ve gölgelikli bir alana dönüştürülmesi amacıyla başlatılan proje, resmi makamlarca tarihi eserlerin zarar görmesini önlemek için titiz bir yer altı araştırmasıyla yürütülüyor. Bariyerlerle çevrili aktif kazı alanı, katedrali ziyarete gelen turist kuyruklarının hemen yanında Paris'in geçmişine ışık tutuyor.

Kazı başkanı Camille Colonna, katedralin inşasına başlandığı 1163 yılında tüm meydanın Orta Çağ evleriyle kaplı olduğunu ve ortasından tek bir caddenin geçtiğini ifade ediyor. Ekip derine indikçe yüzeyin sadece 50 santimetre altında Orta Çağ evlerinin mahzenlerini ortaya çıkardı. Bu katmanın altında 6. ila 10. yüzyıllara ait Merovenj ve Karolenj dönemlerinden kalma tahıl kuyuları bulunurken, daha da derinde ise 4. ve 5. yüzyıllara ait yoğun bir Roma yerleşimi tespit edildi.

En zengin buluntuların, Orta Çağ evlerinin altında tuvalet ve çöp çukuru olarak kullanılan derin kuyulardan çıkması dikkat çekti. Arkeolog Valentine Breloux, bu kuyulardaki yumuşak ve organik atıkların yastık görevi görerek yüzyıllar önce atılmış sürahi, fincan ve tabakları mucizevi bir şekilde kırılmadan günümüze ulaştırdığını belirtti. Temizlenen Orta Çağ çömleklerinin iç kısmında kırmızımsı silik yazıların ortaya çıkmaya başladığı ve bu gizemli işaretlerin anlamının henüz çözülemediği aktarıldı.

İlk bakışta siyah ve paslanmış metal diskler gibi görünen sikkeler, X-ışını analiziyle incelendiğinde 300'lü yılların başında hüküm süren Roma İmparatoru Konstantin'in yüzünü ortaya çıkardı. Paris arkeoloji biriminde görevli konservatör Lucie Altenburg, bu tür eserlerin yer altı katmanlarının tarihini belirlemede paha biçilemez olduğunu vurguladı. Roma döneminde Lutetia olarak bilinen yerleşimin ana merkezi nehrin karşı yakasındayken, Roma İmparatoru gerilerken halkın gelecekte Notre Dame'ın yükseleceği Ile de la Cite adasına çekildiği saptandı. Adanın eski yapılardan alınan taşlarla güçlendirildiğinin somut bir kanıtı olarak, büyük bir binaya ait Roma kapı eşiğinin ters çevrilerek yol yapımında kaldırım taşı olarak döşendiği tespit edildi.

Ortaya çıkarılan her eser şehir arkeoloji merkezine taşınırken, kazı ekibi Romalıların da öncesine, şehre ilk adını veren Galler'e kadar ulaşmak için daha derin katmanlara inmeyi amaçlıyor. 2028 yılına kadar büyük ölçüde tamamlanması beklenen yeni meydan projesi, Paris'in küresel ısınmaya uyum sağlama stratejisinin bir parçasını oluşturuyor. Alan; 160 yeni ağacın yer alacağı bir ormanlık alan, yazın taşları soğutmak için tasarlanmış ince bir su tabakası ve Seine Nehri'ne bakan bir ziyaretçi merkezine dönüştürülecek yer altı otoparkını içerecek şekilde planlanıyor.